TİCARET
MALLARININ ZEKÂTI
912 Altın, gümüş
ve saime'lerin (otlak hayvanlarının) dışında kalan ticaret mallarına "Uruz"
denir. Cinsi ne olursa olsun, ticaret mallarına, nisaba ulaştığı takdirde zekât
farzdır.(131) Bir kimse ticaret mallarının zekâtını dilerse "Gümüş" nisabını,
dilerse "Altın" nisabını esas alarak, edâ eder. Ancak ticaret malları bunlardan
birisinin nisabına ulaşmazsa; hangisinin nisabına ulaşıyorsa, ona göre vermesi
icab eder. Bahrû'r Raik'te de böyledir.(132) Diyelim ki, ticaret malı, altının
nisabına ulaşmıyor, ancak gümüşün nisabı sene başında mevcud!.. Bu durumda sene
sonunda, gümüş nisabına göre zekât verir. Zira Resûl-i Ekrem (sav): "Ticaret
mallarının (Uruz'un) kıymeti tayin edilir ve her ikiyüz dirhem (gümüş para)
mukabilinde beş dirhem edâ edilir"(133) buyurmuştur. Cinsleri ayrı bile olsa,
ticaret malları birbirinin üzerine ilâve edilerek hesaplanır. Yakût, inci ve
cevahir gibi kıymetli madenler, sırf süs eşyası olarak kullanılıyorsa, zekâta
tabi değildir. Ancak ticari maksadla bulunduruluyorsa, zekâtlarının verilmesi
esastır. Bu husus mükellefin niyetiyle ilgilidir. Ticari maksadla (tasarruf
etmek veya alıp - satarak kazanmak niyetiyle) bulundurulan otomobillerin
zekâtlarının verilmesi şarttır.
913 Nisab, senenin başında ve sonunda tam olduğu zaman, sene içirisinde eksilmesi zekâta mani olmaz. Zira sene içerisinde, onun (Nisabın) tam olup-olmadığını hesap etmek oldukça güçtür. Senenin başında nisabın aranması, zenginliğin tahakkuku, sene sonunda aranması ise, vücûbu için zaruridir.(134)
(131) Şeyh Abdülgani El Meydani - El Lübab fi
Şerhi'l Kitab - Beyrut: 1400, C: 1, Sh: 148.
(132) Şeyh Nizamüddin ve heyet - A.g.e.
C: 1, Sh: 179.
(133) İbn-i Hümam - Fethû'l Kadir -
Beyrut : 1315 D. Sadr Mtb. C: 1, Sh: 526.
(134) Molla Hüsrev - A.g.e. C: 1, Sh: 182. Ayrıca İmam-ı Merginani - A.g.e. C: 1, Sh: 105, İbn-i Hümam - A.g.e. C: 1, Sh: 528-529.