ORUÇ'LA İLGİLİ DİĞER MESELELER
Oruç tutan
mükellefin, misvak kullanması sünnettir. Nitekim İbn-i Abidin: "Misvak tutunmak
da mekruh değildir. Bilâkis başkaları gibi oruçluya da sünnettir. Bunu Nihaye
sahibi açıklamıştır. Delili Peygamber (sav)'in: "Ümmetime meşakkat vereceğini
bilmesem her abdest aldıkça ve her namaz kıldıkça onlara misvakı emrederdim"
hadisinin umumi olmasıdır"(93) hükmünü zikreder.
Ramazan ayını
baygın geçiren kimse, daha sonra onu kaza eder. Bu hususta icma vardır. Miracü'd
Diraye'de de böyledir. Ancak bir mecnun; Ramazan ayının son günü zevalden önce
iyileşmiş olsa, kendisine kaza lâzım gelmez. Sahih olan görüş budur. Kifaye'de
ve Nihaye'de de böyledir.(94)
Ramazan-ı Şerif
ayında gündüz vakti bir çocuk büluğa erse veya bir kâfir müslüman olsa; o günün
geri kalan saatlerinde oruçlu gibi davranırlar. Yâni orucu bozan şeylerden uzak
dururlar. Ondan sonraki günlerin oruçlarını edâ ederler. Geçen günleri kaza
etmezler.(95)
İyileşen hastalar
ve seferleri sona eren yolcular; sıhhatleri ve ikâmetleri sırasında, daha önce
tutamadıkları oruçları kaza ederler. Bu hususta ihtilaf yoktur. Alimlerin
ekserisinin kavli budur. Bir mükellefin; daha önceki ramazan ayına ait kaza
borcu bulunsa, fakat bu sırada Ramazan-ı Şerif ayı girse; o kimse edâyı kaza
üzerine takdim eder. Yâni önce yeni giren Ramazan-ı Şerif ayının orucun tutar,
daha sonra kaza oruçlarını tamamlar!.. Nâfile olan oruçlarda da; özürsüz olarak
iftar etmek, helâl değildir.(96)
Farz olan oruçlar
on üçtür!.. Bunlardan yedisinde; arka arkaya tutmak (Tetâbû) esastır;
1. Ramazan-ı Şerif orucu.
2. Zıhar yapan kimsenin tutacağı
keffaret orucu.
3. Adam öldüren kimsenin (Hatâen)
tutacağı keffaret orucu.
4. Yemin keffaret orucu.
5. Kasden ve taammüden bozulan Ramazan-ı
Şerif orucunun keffareti.
6. Muayyen olan nezr sebebiyle gerekli
olan oruç.
7. Muayyen olan yemin orucu!..
Şu altı oruçta ise arka arkaya (Tetâbu)
tutmak şart değildir:
1. Ramazan-ı Şerif orucunun kazası.
2. Mut'a orucu.
3. Keffaret-i halk (Traş) için tutulan
oruç, hac esnasında.
4. Haccda avlanmakdan dolayı ceza olarak
tutulan oruç.
5. Zamanını belirtmeden nezr edilen
oruç.
6. "Yemin olsun ki, muhakkak oruç tutacağım" şeklinde yemin eden kimsenin tutacağı oruç. Bahr'ur Raik'te de böyledir.(97) Sadece Ramazan-ı Şerif ayında tutamadığı oruçları kazâ eden mükellefin; bunları arka arkaya tutması borçtan bir an önce kurtulmak için müstehabtır..
(93) İbn-i Abidin - Reddü'l Muhtar Ale'd Dürri'l
Muhtar - İst: 1983, C: 4, Sh: 332. Ayrıca İbn-i Hümam - A.g.e. C: 2, Sh: 77.
(94) Molla Hüsrev - Dürerû'l Hükkam fi
şerhû Gureri'l Ahkam - İst: 1307 C: 1, Sh: 211. Ayrıca Şeyh Nizamüddin ve heyet
- El Feteva-ı Hindiyye - Beyrut: 1400, C: 1, Sh: 207.
(95) İmam-ı Merginani - El Hidaye şerhû
Bidayetü'l Mübtedi - Kahire: 1965, C: 1, Sh: 127. Ayrıca Şeyh Abdülgani El
Meydani - El Lübab fi Şerhi'l Kitab - Beyrut: 1400, C: 1, Sh: 172.
(96) İbn-i Hümam - Fethû'l Kadir - Beyrut
: 1315 D. Sadr Mtb. C: 2, Sh: 85-86. Ayrıca Molla Hüsrev - A.g.e. C: 1, Sh: 210,
Şeyh Abdülgani - A.g.e. C: 1, Sh: 170.
(97) Şeyh Nizamüddin ve heyet - A.g.e. C: 1, Sh: 215.